Otwarty portal wiedzy akademickiej dla kandydatów, studentów, absolwentów oraz wykładowców uczelni wyższych.

OTWARTE ZASOBY EDUKACYJNE:

Wydziały Edukacji Artystycznej w Zakresie Sztuk Plastycznych

Oceny Państwowej Komisji Akredytacyjnej

  • Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie
    Wydział Wychowania Artystycznego
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
    Wydział Pedagogiczny
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie
    Wydział Nauk Pedagogicznych
    Ocena: brak danych
  • Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
    Wydział Malarstwa
    Ocena: brak danych
  • Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
    Wydział Malarstwa i Grafiki
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu
    Wydział Edukacji Artystycznej
    Ocena: pozytywna
  • Akademia Świętokrzyska im. Jana Kochanowskiego w Kielcach
    Wydział Pedagogiczny i Artystyczny
    Ocena: pozytywna
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. J. Grodka w Sanoku
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie
    Instytut Humanistyczny
    Ocena: brak danych
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu
    Instytut Sztuki
    Ocena: brak danych
  • Politechnika Radomska im. Kazimierza Pułaskiego
    Wydział Sztuki
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
    Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Filii w Kaliszu
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
    Wydział Artystyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
    Wydział Sztuk Pięknych
    Ocena: wyróżniająca
  • Uniwersytet Opolski
    Wydział Historyczno-Pedagogiczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Rzeszowski
    Wydział Pedagogiczno - Artystyczny
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Śląski w Katowicach
    Wydział Artystyczny Filia w Cieszynie
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
    Wydział Nauk Społecznych i Sztuki
    Ocena: pozytywna
  • Uniwersytet Zielonogórski
    Wydział Artystyczny
    Ocena: warunkowa
  • Wyższa Szkoła Sztuk Wizualnych i Nowych Mediów w Warszawie
    Ocena: brak danych

Rola inspiracji w wyzwalaniu ekspresji plastycznej dzieci w wieku przedszkolnym

Jolanta Lechwar
14.05.2008
Wychowanie plastyczne jest jedną z form wychowania estetycznego, które wiąże się z pierwszym tworzeniem i pierwszym przeżywaniem sztuki, a także z zaspokojeniem potrzeby estetycznej u dzieci. Poprzez swoje prace młodzi twórcy przekazują nam swoje własne, indywidualne spojrzenie na świat.

Wychowanie plastyczne w przedszkolu odgrywa szczególną rolę, gdyż rozwija i wzbogaca możliwości artystyczne dziecka.

    Ponieważ dzieci często mają problemy z werbalnym wyrażaniem swoich uczuć, dlatego rozwijanie ekspresji plastycznej, przy pomocy różnorodnych czynników inspirujących, może mieć bardzo pozytywny wpływ na psychikę dziecka, uwalniając je od nagromadzonych, nie wyrażonych emocji.

Ekspresja jest spontaniczną wypowiedzią dziecka, umiejętnością twórczego wyrażania swoich odczuć w pracy plastycznej, jest niezaprzeczalną wartością. U dzieci ekspresja oznacza powstawanie dzieł, które są wyrazem ich możliwości i umiejętności przekształcania za pomocą obrazu własnych wyobrażeń o otaczającym świecie.

       

Pojęcie ekspresji i jej przejawy w zachowaniach dziecka

         Ekspresja jest pojęciem wieloznacznym, posługujemy się nim w języku potocznym, jak i naukowym (w filozofii, estetyce, psychologii, pedagogice, w teorii i krytyce sztuki). Najwęższe znaczenie przypisuje ekspresji estetyka, ujmując ją jako wyrażanie uczuć przy pomocy gestów i mimiki lub wiążąc ją z dziełem wytworzonym przez osobę artysty. Ekspresja jest sposobem manifestowania własnej niepowtarzalności przez człowieka oraz dialogiem z innymi ludźmi i ze światem, jest wartością w sztuce, a także wartością w życiu człowieka. Pojęcie „ekspresja” pochodzi od łacińskiego słowa „expressio” i oznacza czynność wyciskania soku. Metafora pozwala zastosować to wyrażenie do oznaczenia wszelkiego wyciskania śladów na otoczeniu fizycznym, ujawniania i wyrażania. Ekspresja jest wartością ciągłą, w której dominują zarówno procesy emocjonalne jak i intelektualne.

      Dziecko w swojej podświadomości gromadzi różnorodne przeżycia i doświadczenia, które przekazuje nam w formie gestu, słowa, działalności muzycznej lub plastycznej, rozładowując w ten sposób napięcie emocjonalne, nagromadzone w trakcie krótkiego życia. Dziecko chcąc zaspokoić potrzebę wyrażania podejmuje działalność twórczą, w toku, której powstaje nowa rzeczywistość w postaci wytworu. Każdy akt twórczy jest dla dziecka bardzo cenny, ponieważ wyraża jego osobowość.

      Dzieci bardzo chętnie wytwarzają różnorodne prace plastyczne, w trakcie ich powstawania zmieniają rzeczywistość obiektywną na subiektywną, wykorzystując do tego celu całą posiadaną wiedze o otaczającym świecie Ukazują swój świat wewnętrzny, który nie pokrywa się z obrazem świata zewnętrznego.

    Działalność plastyczna dziecka dostarcza informacji o uczuciach, problemach, z jakimi musi sobie ono radzić. Jest pomocna w leczeniu zaburzeń emocjonalnych. Głównym warunkiem zdrowia psychicznego dzieci jest zaspokojenie ich podstawowych potrzeb. Jedną z najważniejszych jest potrzeba ekspresji swojego „JA”, dzielenia się z innymi ludźmi swoimi przeżyciami. Do tego konieczna jest możliwość uzewnętrznienia tego, co dziecko pragnie wyrazić, kiedy odczuwa taką potrzebę. Jest to możliwe poprzez stosowanie różnorodnych form ekspresji. Przejawia się ona w zachowaniach, które są zależne od osobowości i nagromadzonych doświadczeń dzieci.

      Aktywność twórcza dzieci w dużej mierze zależy od atmosfery, w jakiej dziecko wzrasta w domu rodzinnym czy w przedszkolu. Jeżeli komunikacja z innymi ludźmi jest właściwa, pełna wzajemnej życzliwości, otwartości i szacunku dziecko wyzwala się ze swego wewnętrznego świata, w którym świat realny miesza się ze światem nierzeczywistym i realizuje się w różnej działalności twórczej. Wytwór plastyczny staje się komunikatem dostarczającym wiedzy o życiu psychicznym dziecka.

     Dzieci 5-6 letnie chętnie uczestniczą w zajęciach zespołowych, pracując razem dzielą się swoimi przeżyciami, starają się wytworzyć dzieło, z którego cały zespół będzie zadowolony. Zajęcia takie uczą dzieci wspólnego działania, prawidłowej komunikacji, która w przyszłości ułatwi im nawiązywanie kontaktów z innymi ludźmi w pracy i w życiu osobistym. Wiele z nich nie wykonałoby nigdy takich prac w samotności w domu, nawet, jeżeli posiadałoby odpowiednie warunki, przybory i materiały. Jeżeli dziecko nie nauczy się brać odpowiedzialności za to, co robi i działać spontaniczne, nie będzie posiadało umiejętności współpracy w grupie społecznej.

     Dzieci mają silną potrzebę opowiadania o radościach, kłopotach i sukcesach, chętnie dzielą się z innymi, szczególnie z bliskimi osobami swoimi przeżyciami. Ułatwia im to głębsze zrozumienie samego siebie i powoduje, że inni lepiej ich rozumieją. Kiedy dzieci mają trudności w porozumiewaniu się z rówieśnikami lub osobami dorosłymi mogą wyrażać swoje „JA” poprzez różne dziedziny sztuki w formie ekspresji artystycznej: literackiej, teatralnej, muzycznej lub plastycznej a tym samym realizować tak ważną w życiu każdego człowieka potrzebę ekspresji. Niezrealizowana potrzeba ekspresji może doprowadzić do negatywnych skutków w życiu indywidualnym lub społecznym, gdyż powoduje frustracje i napięcie emocjonalne. Podczas zajęć grupowych dzieci mają okazję do dzielenia się swoimi przeżyciami oraz zdobywania informacji na swój temat. Pozwala im to lepiej poznać i zrozumieć siebie i innych, pozbyć się lęków, negatywnych uczuć oraz nawiązać przyjazne stosunki z rówieśnikami.

     Dzieci rysują i malują samorzutnie od pierwszych lat życia. Posiadają one żywą i twórczą wyobraźnię, dzięki temu mogą łatwo rozwijać swoje malarskie zdolności. W wieku przedszkolnym potrafią przedstawić świat w sposób piękny, miły i radosny. Dzieci dokonują uproszczeń, zniekształcając w swoich wytworach otaczającą rzeczywistość. W pracach dzieci ludzie, rzeczy i zjawiska są ze sobą powiązane przyjaźnie. Przy pomocy rysunku i malowanki każde dziecko inaczej wyraża swoje przeżycia, obserwacje i doświadczenia.

     Wypowiedzi malarskie często rodzą się w podświadomości i w formie plastycznej przedstawiają obrazy widziane oczyma wyobraźni. Sztuka jest dla dziecka przede wszystkim środkiem wyrazu świata zewnętrznego i wewnętrznego – własnych odczuć związanych z ludźmi i otoczeniem, w którym żyją. W sztuce malarskiej emocje mogą wyzwalać ciekawe, zaskakujące rozwiązania, dzięki którym prace stworzone przez dzieci są interesujące i rozbrajające w swojej prostocie, pełne uroku i oryginalne. Dzieci tworzą prace malarskie w odważny i beztroski sposób, jednak nie bez wysiłku. Każde dziecko inaczej rozwija swoją indywidualność i wymaga właściwej opieki ze strony dorosłych nad rozwojem jego twórczości plastycznej.

      Dzieci w wieku przedszkolnym mają zróżnicowane uzdolnienia plastyczne, odczuwają spontaniczną potrzebę ekspresji graficznej. W zróżnicowany sposób, przy pomocy kresek, plam, kropek przedstawiają wybrane fragmenty rzeczywistości, w sposób sobie tylko właściwy. Nie kopiują obrazów występujących w naturze tylko przetwarzają je przy pomocy środków artystycznych.

    Twórczość dziecka 5-6 letniego jest o wiele bogatsza od twórczości dzieci młodszych, szczególnie, jeżeli dotyczy ona obserwacji i przeżyć, które szczególnie je interesują. Poruszają one emocje dziecka i rozwijają ekspresję twórczą, której wyrazem są ciekawe prace plastyczne. Dzieci malują i rysują zdecydowanie, potrafią określić kształt postaci lub rzeczy. Wszystko to, co widziały lub, o czym słyszały pobudza ich fantazję i wyobraźnię. Dziecko rysuje to, co wie o otaczającym świecie, w twórczości plastycznej odzwierciedla samego siebie.

      Dzieci zdolniejsze rysują w sposób odmienny, prace są bogatsze bardziej precyzyjne, złożone nie tylko z pojedynczych postaci i rzeczy, ale z ciekawych scen i zdarzeń.

    Od najwcześniejszych lat dzieci intuicyjnie wyczuwają równowagę w kompozycji plastycznej. Wiedzą jak wprowadzić do swoich wytworów elementy dekoracyjne i ozdobne, potrafią projektować ornamenty na serwetki i ozdabiać formy przestrzenne np.: talerzyki, dzbanki.

Dzieci posiadają zadatki uzdolnień artystycznych, chociaż nie wszystkie wykazują pomysłowość, inicjatywę. Każde dziecko natomiast potrafi zdobyć się na indywidualne ujęcie pracy. Duże znaczenie w rozwoju twórczości plastycznej dzieci odgrywa odpowiednie jej kierowanie.

      Dzieci 5-6 letnie są bardzo pomysłowe, zainteresowane światem rzeczy, zjawisk i pojęć. Pomysły rodzą się i przekształcają w trakcie działania. Rozpoczynając pracę dzieci odwołują się do swoich doświadczeń poznawczych i związanych z nimi stanów emocjonalnych, które odnawiają się i potęgują w trakcie pracy twórczej. Starając się przedstawić akcję treściową, dzieci duże znaczenie przypisują kompozycji obrazu, mniejszą wagę przywiązują do prawidłowego przedstawienia przestrzeni na płaszczyźnie. Poczucie harmonii, ładu jest w tym wieku większe niż u młodzieży, pragnącej za wszelką cenę przedstawić treści literackie poznanego utworu.

    Wychowanie plastyczne rozwija u dzieci zdolność obserwowania różnorodnych form i zjawisk zachodzących w przyrodzie, bogaci ich wiedzę o świecie, kształci pamięć wzrokową i wpływa na rozwój wyobraźni twórczej, a także na rozwój umysłowy. 

Rola inspiracji w wyzwalaniu ekspresji plastycznej dzieci w wieku przedszkolnym
 

     Coraz większe znaczenie we współczesnym świecie zyskuje wychowanie estetyczne, obejmujące wiele dziedzin sztuki. Zaspokaja ono potrzebę ekspresji, samo urzeczywistnienia, którego szuka każdy człowiek.

Dyspozycje twórcze tkwią w każdym człowieku, tylko często są uśpione. Przy sprzyjających sytuacjach można je uruchomić, a przy niesprzyjających wyciszyć lub nawet zniszczyć.

      Głównym celem wychowania plastycznego w przedszkolu jest zapoczątkowanie wszechstronnego rozwoju możliwości twórczych dzieci, a także przygotowanie do twórczego działania w życiu społecznym.

Wychowanie plastyczne rozwija pamięć i wyobraźnię dziecka, kształtuje spostrzegawczość i umiejętność wnikliwej obserwacji, bogaci procesy poznawcze, wpływa na jego rozwój umysłowy. Oprócz tego budzi nowe zainteresowania, wyrabia artystyczną wrażliwość, dbałość o estetykę i kulturę życia codziennego oraz dostarcza głębokich przeżyć i wzruszeń.

Rozwijanie plastycznej ekspresji dziecka w wieku przedszkolnym wiąże się ściśle z rozwojem jego osobowości oraz dokonuje się w określonym środowisku. Środowisko to powinno zawierać także elementy, spośród których najważniejsze znaczenie ma bezpośrednie otoczenie estetyczne dziecka.

    Żeby wykształcić zdolności plastyczne i doprowadzić je do pełnego rozwoju trzeba stworzyć w przedszkolu właściwą atmosferę sprzyjającą rozwojowi twórczości dziecka, pobudzić jego aktywność i samodzielność oraz nawiązać z dzieckiem indywidualny kontakt. Nauczycielka ma za zadanie zaznajomić dziecko z otaczającym światem, powinna uczestniczyć w procesie powstawania wytworów dziecka, dokonać oceny tych prac, kierować rozwojem ekspresji twórczej

     Prace dzieci będą tym ciekawsze, im bardziej zastanie rozwinięta spostrzegawczość i wyobraźnia oraz im więcej otrzymają wiadomości na temat otaczającego świata.

       Nauczycielka powinna uwrażliwić dziecko na zjawiska otaczającej rzeczywistości, do których zaliczamy światło, barwę, fakturę, bryłę, linię oraz ruch i przestrzeń, a także zachęcić do swobody w posługiwaniu się linią i plamą, barwą, kształtem na płaszczyźnie w przestrzeni. Są to podstawowe zadania wychowania plastycznego w przedszkolu.

      Istnieje duża zależność rozwoju twórczości dzieci w wieku przedszkolnym od metod nauczania. Jeżeli są właściwie dobrane, rozwój ten przebiega prawidłowo. Na zahamowanie twórczości plastycznej dzieci wpływa wiele czynników, ale często dużą rolę odgrywa sposób prowadzenia zajęć plastycznych. Jeżeli nauczycielka żąda od dziecka wiernego odwzorowywania rzeczywistości, wybiera zbyt trudne techniki i krytyczne ocenia prace dziecka, może to doprowadzić do utraty wiary we własne możliwości w tym zakresie. W przypadku, gdy dziecko ma zapewnione warunki do uprawiania swobodnej twórczości plastycznej, może rozwijać się w indywidualny sposób, zależnie od upodobań dziecka.

      Na rozwój ekspresji twórczej dziecka największy wpływ mają następujące czynniki:

    * Jednym z nich jest otoczenie, które może dostarczać dziecku przeżyć estetycznych. Z tego powodu staramy się gustownie urządzać wnętrze przedszkola.
    * Na wyobraźnię dziecka oddziałują rozmaite oglądane obrazy, wykonane przez człowieka dorosłego.
    * Duży wpływ na rozwój ekspresji twórczej ma kontakt z przyrodą. Wzbogaca on zakres doznań i doświadczeń dziecka. Przyroda silnie dzieła na sferę umysłową i emocjonalną.
    * Innym ważnym czynnikiem inspirującym twórczość dziecka jest literatura dziecięca – opowiadania, wiersze, baśnie. Wywierają one ogromny wpływ na rozwój wyobraźni i fantazji.
    * Inscenizacje baśni, legend ludowych i opowiadań oraz recytacje wierszy przez dzieci stanowią bogate źródło inspiracji ich twórczości plastycznych. Widowisko, w którym słowo splata się z ruchem, z kształtem i kolorystyką dekoracji, oddziałuje silnie na wyobraźnię.
    * Zajęcia muzyczne również inspirują ekspresję plastyczną, rozwijają wyobraźnię i fantazję dziecka.
    * Duży wpływ na dziecko wywierają ilustracje, które poszerzają wiadomości, zainteresowania, rozwijają zdolności spostrzegania, budzą przeżycia emocjonalne.
    * Bardzo bliska ekspresji dziecka jest sztuka ludowa. Prace plastyczne dzieci będą miały głównie charakter odtwórczy. Dziecko będzie kopiowało poszczególne elementy wzorów już istniejących, ale zestawienia tych elementów będą zupełnie nowe, w zależności od fantazji każdego dziecka.
    * Bogatym źródłem przeżyć estetycznych są spacery i wycieczki. Przeżycia dziecka pogłębiają się i wzbogacają szczególnie wtedy, gdy dziecko zjawiska przyrody odbiera wszystkimi zmysłami- dotyka, słyszy, czuje zapach.
    * Pobudzająco na wyobraźnię dzieci oddziałuje obserwacja miasta, która intensyfikuje jego wrażenia i przeżycia.

 

      Nauczycielka powinna w trakcie zajęć plastycznych dostarczać i umiejętnie dobierać narzędzia i materiały tak, aby ułatwić dzieciom osiągnięcie dobrych wyników i pobudzić ich wyobraźnię twórczą.

      Inspirowanie ekspresji twórczej dzieci jest skuteczna, jeżeli odbywa się w atmosferze swobody i nieskrępowania żadnymi wymaganiami. Nauczycielka musi obudzić w dziecku wiarę w możliwość samodzielnego wypowiadania się, aby nabrało przekonania, że nawet mniej czytelna forma i mniej zgodna z rzeczywistością jest wartościowa, ponieważ jest własna. W takiej atmosferze dziecko maluje z wielką łatwością, tworzy kompozycje bogate o pewnych wartościach artystycznych.

      Bardzo ważna jest ocena prac dziecka, które uznaje autorytet osób starszych. Wystarczy jedno słowo ujemnej oceny, żeby upewnić dziecko, że źle wykonało swoje zadanie. To może doprowadzić do zahamowania w rozwoju ekspresji plastycznej i odwrotnie, zachęta i pochwała mogą wywołać przeciwny skutek. Dodatnia ocena pomaga kształcić wrażliwość i poczucie piękna, budzi wiarę we własne siły i zachęca do dalszej pracy. Nawet, jeżeli nie bardzo rozumiemy wypowiedzi dziecka, powinniśmy je chwalić za włożony w pracę wysiłek. Dziecko posiada indywidualny świat wyobraźni oraz własnych przeżyć i inaczej wypowiada się na ten temat niż człowiek dorosły. Każdy nauczyciel powinien o tym pamiętać przy ocenie jego prac. Należy szanować indywidualne różnice występujące w twórczości różnych wychowanków. Dzieci z natury są twórcze, wystarczy wywołać u nich przeżycia, aby mogły je wyrazić przy pomocy farb i pędzla lub kredek. Dziecko przychodzi na świat ze zdolnościami plastycznymi, ale tylko w korzystnych warunkach można te uzdolnienia rozwijać i kształcić.

      Wychowanie dziecka przez sztukę plastyczną wymaga szczególnego przygotowania ze strony nauczycielki, zdobycia określonego zasobu wiedzy o sztuce oraz kształcenia i rozwijania dobrego gustu, oraz gruntownej znajomości psychiki dziecka. Umożliwi to zrozumienie twórczości plastycznej, stworzonej przez dziecko sztuki. Nauczycielka w czasie zajęć plastycznych musi pamiętać o tym, że nie wolno jej tych prac poprawiać, powinna starać się również o to, aby dzieła rąk dziecka dobrze funkcjonowały w życiu społecznym np.: jako element dekoracji, prezent. Pod wpływem kierownictwa ze strony nauczycielki przedszkola, inspirującej ekspresję twórczą, dziecko powinno osiągnąć pełny rozwój twórczości plastycznej odpowiedni do swojego wieku.

      Na zajęciach plastycznych trzeba stworzyć takie warunki i stosować takie metody, które pozwolą dziecku indywidualnie myśleć i działać i ukażą wartości plastyczne. W atmosferze rozluźnienia i zaciekawienia dzieci chętnie będą tworzyć dostrzegając piękno świata, jak również nie zawsze budujące realia otaczającej rzeczywistości. Stosując różne techniki i formy działania dzieci poznają podstawowe problemy plastyczne, takie jak: linia, bryła, światło, barwa, faktura, ruch i przestrzeń a także ich wzajemne zależności, ułatwia im to realizację oryginalnych, ciekawych pomysłów oraz zachęca do sięgania po trudniejsze tematy.

Dziecko przychodzi na świat z większą lub mniejszą wrażliwością na bodźce otaczającego go świata. Od najmłodszych lat musi być właściwie przygotowywane do korzystania z dorobku kultury oraz do właściwego odbierania doznań i przeżyć estetycznych. Emocje i uczucia, które pojawiają się w trakcie wyzwalania ekspresji plastycznej u dzieci w wieku przedszkolnym, mają pozytywny wpływ na rozwój ich osobowości.
 
 
 
 

   Wnioski:

    * Uwagę nauczycielki powinny skupiać zarówno dzieci utalentowane jak i zahamowane. Podczas pracy z dziećmi utalentowanymi nauczycielka powinna rozwijać ich zdolności, uświadomić, że posiadają olbrzymie możliwości, których nie wolno zaprzepaścić; dzieciom zahamowanym natomiast pomóc przezwyciężyć lęk, nieśmiałość, wstyd oraz nauczyć wyrażać myśli i przeżycia w formie plastycznej.
    * Dzieci posiadają wielkie możliwości twórcze, dowolnie kreują i przekształcają rzeczywistość, dlatego należy stworzyć im odpowiednie warunki twórczego rozwoju.
    * Wszystkie twórcze działania powinny być wzmacniane przez pochwałę nauczycielki, rodziny i osób dla nich ważnych, aby zmobilizować dzieci do zwiększenia wysiłków, zachęcić do dalszej pracy.
    * Chcąc uzyskać efekt w postaci rozwoju twórczości trzeba uświadomić dziecku, że posiada określone możliwości, które we właściwy sposób powinno wykorzystać.
    * Warunkiem rozwoju ekspresji dzieci w wieku przedszkolnym jest inspirowanie ich twórczości różnorodnymi czynnikami oraz dostarczenie zróżnicowanych materiałów plastycznych.
    * Przedszkole umożliwia dzieciom wyrażanie myśli w sposób subiektywny, pozwala na życie w świecie fantazji (baśnie, legendy), wyrabia zdolność samooceny.
    * Wrażliwość dziecka wymaga stałego obcowania ze sztuką, pięknem.
    * Prace wykonane przez dzieci odznaczają się świeżością spojrzenia, szczerością, otwartością w wyrażaniu uczuć oraz spontanicznością.
    * Dzieci intuicyjnie wyczuwają kompozycję, są ufne i twórcze, wrażliwe wobec ludzi, przedmiotów i przyrody.

 

Bibliografia:

1. Cybulska-Piskorek J. Twórczość plastyczna dziecka w wieku przedszkolnym WSiP, Warszawa 1976

2. Foltys M. A. Sztuka plastyczna w wychowaniu przedszkolnym PZWS, Warszawa 1978

3. Głowacka E. Ekspresja, jej istota i rodzaje ze szczególnym uwzględnieniem ekspresji plastycznej; Plastyka i wychowanie 1998 nr 3

4. Hornowski B. Rozwój inteligencji i uzdolnień specjalnych WSiP, Warszawa 1986

5. Jankowski D. (red.) Edukacja kulturalna i aktywność artystyczna WN Poznań 1996

6. Lam W. Twórczość przejawem instynktu życia KAW, Gdańsk 1997

7. Lowenfeld V., Lambert Brittain W. Twórczość a rozwój umysłowy dziecka PWN, Warszawa 1977

8. Michejda-Kowalska K. O dziecięcej wyobraźni plastycznej WSiP, Warszawa 1982

9. Michejda-Kowalska K.(red.) Czy kolor różowy może być smutny WSiP, Warszawa 1987

10. Natorff A., Wasiluk K. Wychowanie plastyczne w przedszkolu WSiP, Warszawa 1990

11. Pazera W. Rytm, plama, kolor; Plastyka i Wychowanie 1999 nr4

12. Pielasińska W. Ekspresja – jej wartość i potrzeba WSiP, Warszawa 1983

13. Pilch T. Zasady badań pedagogicznych WA „Żak”,Warszawa 1998

14. Popek S. (red.) Aktywność twórcza dzieci i młodzieży, WSiP, Warszawa 1998

15. Popek S. Aktywność psychologiczna twórczości plastycznej dzieci i młodzieży WSiP, Warszawa 1978

  16. Read H. Wychowawanie przez sztukę PAN Warszawa 1976



Link do http://www.wwsi.edu.pl/